Recensie De leeswolf

Paul Rigolle heeft blijkbaar twintig jaar nodig gehad om een nieuwe bundel af te werken. Die lange periode wijst erop dat de dichter niet staat te springen om te publiceren (tenzij er geen uitgever bereid werd gevonden), maar dat hij geduldig vijlt aan zijn teksten. Daarbij besteedt de dichter ook veel aandacht aan de samenhang tussen de afzonderlijke verzen.

Van het hart een steen bestaat dan ook uit een reeks thematisch samenhangende cycli. In de openingsreeks van sonnetachtige gedichten wordt een kaal winterlandschap opgeroepen. In die doodse aanwezigheid verschijnt de mens, als iemand die wacht, zwijgt… Tegelijk is er echter al de lente die zich aandient. Zo wordt het beschreven tafereel tegelijk een meditatie over leven en dood, over schijnen en zijn. De afdeling ‘Coronarografie’ is gewijd aan het hart als symbool van leven en beschrijft, op een concretere wijze dan de openingscyclus de spanning tussen het natuurlijke en het mechanische (waartoe in feite ook de chirurgie behoort).

Andere gedichten zijn dan weer veel theatraler en barokker geconcipieerd en laten een dichter zien die zich bewust is van zijn eigen postmoderne conditie. ‘Too late blues’ bundelt bv. een aantal imaginaire brieven aan Cassavetes. Verzet en de keuze voor een apart bestaan vormen hier de leidraad, maar dat existentiële thema wordt verbreed doordat de dichter doelbewust put uit andere dichters, die hij herhaalt of kritisch herschrijft. Boeiend is daarbij hoe Rigolle Cassavetes in meer dan één opzicht portretteert als een alter ego van zichzelf, en net daardoor de confrontatie des te indringender kan aangaan.

Kortom, uit alles blijkt dat Rigolle erin geslaagd is zichzelf als dichter te overtreffen. Een aantal gedichten verdient alleszins een ruime belangstelling en aandacht. Vooral daaraan heeft het Rigolle in het verleden (en gedeeltelijk onterecht) ontbroken. Van het hart een steen is daarom geen bundel om ongelezen te laten. 

[Dirk De Geest]

31/12/2010 - Copyright (c) Vlabin-VBC - bron: De Leeswolf

Vindplaats: http://zoeken.bibliotheek.be/ --> auteur --> Van het hart een steen

Bert Bevers schreef over Van het hart een steen onder de noemer "Blijven tot het sneeuwt" een heel mooie recensie. Die staat behalve op een blogspot met “Wenkend vuur”-karakter momenteel ook tussen die van de Geletterde Mensen.

Blogbericht

5-1-10

Gedichten: Paul Rigolle

Paul Rigolle (1953) is dichter en schrijver. Redactielid van Digther en medewerker van Veduta en Poëzierapport. Publiceerde eerder de dichtbundels Mond- en Clownzeer (1980), De Hel van het Noorden (1982) en Overal en op alle plaatsen (1986) en de wielerboeken Op de helling (1990) en Vélo-dromen: het wielrennen in de Nederlandse literatuur (i.s.m. Patrick Cornillie, 1991). Onlangs verscheen Van het hart een steen, bij het Poëziecentrum.

1. Wat is uw favoriete gedicht uit deze bundel?

Da’s een moeilijke! Als ik dan toch moet kiezen, ga ik, in deze periode van volle vaten glühwein en andere gelukzaligheiden, voor een ijsgedicht uit de cyclus Winterhart. Het wintergedicht tussen Damme en Brugge misschien. Omwille van het wat sloganeske “Nering krijg de tering”-gevoel en de herinnering aan een kou die helemaal vanuit het Noorden komt.

Krijger (Brugge-Damme en terug)  

Op de oevers zal men wuiven. Water waarover
men lopen kan en dat gestold de beide steden bindt.
Met duizenden komen ze aangewaaid. Levensgroot,
alsof ze zichzelf hebben aangebonden, groeien ze
boven hun schoenen uit. Een bril, de muts diep
over de ogen, oren ingepakt, Winterhart. Niemand
kan hem zien. Wulken, oliebollen, warme wijn.
Nering, krijg de tering. Hou de klapschaats
aan de praat. Zachtjes buigend, een hand op de rug,
heeft hij zich gemengd. Krappe krijger. In het feest
van oude klare slijpt hij krijtwit zichzelf terug,
komt tenslotte voor het donker aan, versluisd,
verdoofd, als een brief in een bus.

(2) Vertel wat u over deze bundel kwijt wilt, in maximaal 200 woorden die niet op de flaptekst mogen voorkomen.

Ik hou wel van het geheel en het opzet van deze bundel. De metafoor van het hart loopt als een kleine rode wichelroede doorheen Van het hart een steen. Ook het gegeven dat het leven veel van deze gedichten in de jaren van hun ontstaan is komen nadoen, en niet omgekeerd, maakt de bundel voor mij speciaal. Het hart zelf sputterde in de loop van de jaren dat de gedichten geschreven zijn, zelfs letterlijk tegen. Als wilde het volop deelnemen aan deze gedichten. In die zin zit in veel van de gedichten in Van het hart een steen een pak “voorzienigheid”.

In de hele eerste versie van Manhattan stonden de Twintowers nog recht terwijl iemand nu in het gedicht naar Manhattan wil als naar het einde van de wereld. In de cyclus Coronarografie was er met het hart nog helemaal niks aan de hand… De taal doet vreemde dingen met een man. Maar uiteraard illustreert zo’n bundel nog het meest hoe je zelf het liefst wil schrijven. Niet bang om onmodieus te klinken. Niet bang om voluit het hoofd (en het hart te bieden) aan wat ik graag noem “De angst voor de ernst”. Want uiteindelijk:

Zwijgen stelt niets voor, spreken is een plicht

die zoveel groter is. De stem blijft een spier om
op te warmen, waarop nog gewacht, wentel weg de steen,
Breng hem naar de stad, besta en zing en ga.

Uit 'Paars'

(3) Welke dichters (of dichter) behoorde(n) bij het schrijven van deze bundel tot uw inspiratiebronnen? Op welke wijze?

Dichters als specifieke inspiratiebronnen? Niet echt. Maar ze kijken natuurlijk wel allemaal mee, de dichters die je in de loop van de jaren meer dan andere blijft lezen en herlezen. Het hele lijstje… Van Pernath, over De Haes tot bij Van Tongele. Via Claus, Hertmans en Ter Balkt tot bij D’haen. Van Wallace Stevens over Pessoa, Brodsky, Eliot tot bij Heaney. De bundel bevat ook een cyclus “Too late Blues” (Al te late brieven aan John Cassavetes). De titel verwijst naar een oude, vergeelde film van Cassavetes en er staan een pak verwijzingen in naar dichters en dingen.

Maar invloeden laten zich uiteraard veelal onbewuster gelden dan je dat vermoedt. Waar ze beginnen valt achteraf meestal niet meer uit te maken. Wat je zelf maakt is meestal een blauwdruk van alles wat je hebt gelezen, gezien, overwogen, uitgekraamd… Waar je op hebt gegokt, waar je van houdt… In de poëzie mag van mij alles. De helderheid van kristal. Podiumgeraas. Rubbish, onzin, platvloersheid… Bergwater … Maar zelf hou ik, zoals al gezegd, nog altijd meer van gedichten die de ernst niet schuwen. En in hun beste momenten een nieuwe draai aan de taal weten te geven.

Het mag wat mij betreft best wat duisterder.. Poëzie is gewoon een kast vol muziekjes die er staat voor de rest van het leven. Van Rilke tot Ramstein. Van Leopold M. Van den Brande tot Springsteen. Van Pergolesi tot Pfeijffer … Mijn enige eigen ambitie is het om daar uiteindelijk af en toe ‘ns en haast ongemerkt een niet onaardige Rigolle tussen te schuiven.

Geplaatst door Chrétien Breukers op 5-1-10 | Permanente link

Vindplaats: Drie vragen van De Contrabas  

Het is hem gelukt! Philip Hoorne is de allereerste die iets moois weet te vertellen over “Van het hart een steen”. In zijn bespreking Het hart dat nimmer wijkt" die vandaag op Knack/Boekenburen staat heeft hij het ondermeer over sierlijk meanderende poëzie, hart-vochtigheid, een lichte stemverheffing en het hart als menselijke harde schijf. Ook, en dat doet ons uiteraard plezier, komt hij tot de navolgende vaststelling: “Van komma naar komma tot punt bouwen de gedichten zich op in een immer krachtige taal”. 

Hier lees je de volledige recensie.

Welkom in mijn wintertijd

Het eerste exemplaar

Foto’s zijn niet veel. Ik heb er eén die mij dierbaar is: 
Branie houdt zich in de ogen op. Samenzweerder,
sabelslijper, het lijkt op trots die ook mij wel vaker 
parten speelt. Ik verzin de statigheid, de oorsprong 
van het Griekse bloed dat in jouw voorhoofd klopt. 
Graag, hoe graag had ik met jou het glas geheven, 
in Craenenburg, in Manhattan of elders nog,
moezelwijn in een perfecte roemer met groene glans. 
Zie ons zitten met alles wat ons bindt of niet.  

Avondland en ochtendgloed, het verlangen naar 
verre vrouwen, heimwee van bladen naar het boek. 
Het mocht niet zijn, je schreef een brief op het laatst, 
alsof het een schuld was om ziek te zijn. Foto’s 
zijn niet veel, zilverkorrels op papier, je kijkt me aan 
alsof je dan al weet wat het leven met ons moet: 
eerst is er veel, dan mindert het, slinkt het zienderogen. 
Voor je het weet lig je op een foto vast die een ander
in zijn handen houdt opdat niets voorbij zou gaan.

© Paul Rigolle, 2009

Uit de cyclus "Too late blues". Van het hart een steen,
Poëziecentrum 2009

Ook gepubliceerd in Poëziekrant, nr. 5, jrg. 33 - 2009

 Arcadim in Arcadië
Homepage